Kokcydioza jest chorobą inwazyjną wywołaną przez pierwotniaki. U królików przebiega w formie jelitowej i wątrobowej. Z jej powodu następują znaczne zahamowania przyrostów masy ciała i liczne upadki. Kokcydioza występuje najczęściej u królików w wieku 1-3 miesięcy w okresie odsadzania. Młodsze króliki nie chorują chyba, że ma miejsce bardzo słaba odporność immunologiczna. Szczególnie niebezpieczny jest okres letnio- jesienny, który sprzyja inwazjom choroby.
Przyczynami rozwoju choroby są:
– nieodpowiednie warunki hodowlane (duże zagęszczenie zwierząt, stres, głęboka i wilgotna ściółka, lite podłoże, brak wentylacji, przegrzanie, zbyt rzadkie czyszczenie i dezynfekcja),
– niewłaściwe żywienie (nagła zmiana paszy, braki mineralno-witaminowe[wit.A i K], pasza wysokobiałkowa przy braku odpowiedniej ilości włóknika),
– długotrwałe infekcje współistniejące z chorobą.
Głównym źródłem zakażenia są zwierzęta chore, a współistniejącym mogą być ptaki, muchy, szczury. Działanie kokcydii polega na niszczeniu nabłonka jelit, śródbłonka naczyń krwionośnych i uwalnianiu toksycznych produktów przemiany materii co w wyniku jest przyczyną zakażeń wewnątrzustrojowych. Przebieg choroby zależy od patogenności gatunków oocyt inwazyjnych. W wypadku choroby spowodowanej przez gatunki wysoce patogenne występuje biegunka o dużym nasileniu i duży wskaźnik śmiertelności. W przebiegu mniej patogennym ma miejsce biegunka o mniejszym nasileniu, brak jest zejść śmiertelnych. Kokcydioza może mieć miejsce również w formie bezobjawowej przy przejściowych spadkach masy ciała. W warunkach ferm możliwość rozpoznania istnieje tylko w formie jelitowej kokcydiozy. Forma wątrobowa możliwa jest do rozpoznania jedynie pośmiertnie.
Rozpoznanie następuje przy stwierdzeniu występowania biegunki w 4-6 dniu od zarażenia, której nasilenie największe obserwujemy w 8-10 dniu. Kał jest śluzowo-wodnisty. Następuje brak łaknienia, osłabienie, odwodnienie. Widzimy zmatowienie i nastroszenie włosów, wzdęcia, powiększenie powłok brzusznych. Kokcydioza w rozpoznaniu organoleptycznym może być mylona z kolibakteriozą, chorobą Tyzzera, oraz infekcjami rotawirusowymi i beztlenowcowymi. Ostateczne rozpoznanie gwarantuje badanie laboratoryjne.
W zwalczaniu kokcydiozy najbardziej skuteczne są: sulfadimetoksyna, sulfachinoksalina, sulfadimerazina oraz nitrofurany. Sulfonamidy są najbardziej skuteczne w zwalczaniu choroby, natomiast nitrofurany w zapobieganiu. Niewskazane jest podawanie sulfonamidów z pirymetaminą i diawerdyną ze względu na ciężkie uszkodzenia płodów, nerek i układu krwiotwórczego. W celu zapobieżenia współistniejących zakażeń należy podawać z wodą do picia neomycynę, kolimyksynę i tetracykliny. Praktycznie wszystkie króliki zarażone są w pewnym stopniu kokcydiami. Wyjątkiem są zwierzęta otrzymujące paszę z kokcydiostatykiem. Po długotrwałym stosowaniu tego samego kokcydiostatyku mogą powstać tzw. szczepy oporne. Dobrze byłoby zmienić kokcydiostatyk. W Polsce dopuszczone są dwa kokcydiostatyki: Kokcisan12%( salinomycyna) i Cycostat 66 ( robenidyna).
