Rodzina: Gekkonidae
Liczba gatunków: ponad 1 000
Występowanie: klimat tropikalny i subtropikalny – Azja, Afryka, Ameryka, Europa, Australia
Charakterystyka ogólna
Gekonowate to bardzo zróżnicowana grupa jaszczurek, znana przede wszystkim z zdolności wspinaczkowych i nietypowej budowy stóp. Wiele gatunków potrafi chodzić po ścianach, szybach, a nawet suficie – wszystko dzięki specjalnym przylgom na palcach.
Wielkość: od kilku centymetrów (np. gekon karłowaty) do ponad 30 cm (np. gekon toke).
Wygląd: smukłe ciało, duże oczy bez powiek (zamiast nich przezroczysta błona, którą często „liżą” językiem), skóra o różnorodnym ubarwieniu i fakturze – często z właściwościami maskującymi.
Ogon: często może zostać odrzucony w razie zagrożenia (autotomia) i z czasem odrosnąć.
Tryb życia i zachowanie
Większość gekonów prowadzi nocny tryb życia – mają znakomity wzrok dostosowany do ciemności.
Są owadożerne, choć niektóre gatunki zjadają również owoce lub nektar.
Komunikują się za pomocą dźwięków, co czyni je jedną z nielicznych grup jaszczurek zdolnych do wokalizacji (szczególnie znany jest donośny głos gekona toke).
Lubią kryjówki, szczeliny i ciepłe miejsca – wiele gatunków przystosowało się do życia w pobliżu ludzi.
Gekony w domowej hodowli
Gekony są bardzo popularnymi gadami w terrarystyce – wiele gatunków świetnie sprawdza się jako zwierzęta domowe (np. gekon lamparci, gekon orzęsiony).
Dlaczego?
Są stosunkowo łatwe w hodowli.
Mają ciekawe zachowania i piękne ubarwienie.
Nie wymagają dużej przestrzeni, ale potrzebują odpowiedniego terrarium z kontrolą temperatury i wilgotności.
Ciekawostki
Gekony to jedne z nielicznych gadów, które potrafią wspinać się po gładkich powierzchniach, jak szkło – to zasługa mikroskopijnych włosków (setae) na spodzie palców.
Niektóre gatunki gekonów są żyworodne, co wśród jaszczurek jest rzadkością.
Skóra gekonów często posiada zdolności samoregeneracji, a ich wzory służą zarówno maskowaniu, jak i komunikacji.
Znaczenie ekologiczne
Gekony odgrywają ważną rolę w ekosystemach jako regulatory populacji owadów, w tym komarów i innych szkodników. Ich obecność w domach (w tropikach) często jest postrzegana jako korzystna.
