Mało kto nie słyszał nazwy „czarna wdowa”. Pająk ten kojarzony jest z bardzo silnym jadem, potrafiącym w ułamku sekundy zabić dorosłego, zdrowego człowieka. Prawda wygląda nieco inaczej. Pająk nazywany czarną wdową to nie jeden konkretny gatunek, ale rodzaj Latrodectus, do którego zalicza się 31 gatunków. Z nich wszystkich jedynie dwa mają szansę na śmiertelne ukąszenie człowieka. Jad pozostałych jest na tyle silny, by zabijać owady oraz drobne gady i ssaki. Warto też dodać, że czarna wdowa należy do rodziny omatnikowatych (Theridiidae) (wraz z czerwoną wdową i ponad 2000 innych rodzajów pająków).

Gatunki

Wyróżniamy 31 gatunków czarnych wdów. Pająki te żyją na różnych kontynentach, różnią się wielkością i ubarwieniem. Oto znane gatunki czarnych wdów:

• Latrodectus antheratus – Paragwaj, Argentyna
• Latrodectus apicalis – Wyspy Galapagos
• Latrodectus atritus – Nowa Zelandia
• Latrodectus bishopi – Stany Zjednoczone
• Latrodectus cinctus – Wyspy Zielonego Przylądka, Afryka, Kuwejt
• Latrodectus corallinus – Argentyna
• Latrodectus curacaviensis – Martynika, Trynidad, Południowa Afryka
• Latrodectus dahli – Środkowo-zachodnia i centralna Azja
• Latrodectus diaguita – Argentyna
• Latrodectus elegans – Chiny, Birma, Japonia
• Latrodectus erythromelas – Sri Lanka
• Latrodectus geometricus – różne kontynenty
• Latrodectus hasselti – Południowa Azja, Australia, Nowa Zelandia
• Latrodectus hesperus – Północna Ameryka, Izrael
• Latrodectus hystrix – Jemen
• Latrodectus indistinctus – Namibia, Południowa Afryka
• Latrodectus karrooensis – Południowa Afryka
• Latrodectus katipo – Nowa Zelandia
• Latrodectus lilianae – Hiszpania
• Latrodectus mactans – Prawdopodobnie tylko Północna Ameryka
• Latrodectus menavodi – Madagaskar, Komory
• Latrodectus mirabilis – Argentyna
• Latrodectus obscurior – Wyspy Zielonego Przylądka, Madagaskar
• Latrodectus pallidus – Wyspy Zielonego Przylądka, Libia, Rosja, Iran
• Latrodectus quartus – Argentyna
• Latrodectus renivulvatus – Afryka, Arabia, Jemen
• Latrodectus revivensis – Izrael
• Latrodectus rhodesiensis – Południowa Afryka
• Latrodectus tredecimguttatus – Basen Morza Śródziemnego, Chiny
• Latrodectus variegatus – Chile, Argentyna
• Latrodectus variolus – Stany Zjednoczone, Kanada

Wygląd

Czarne wdowy nie są dużymi pająkami. Długość ich ciała to maksymalnie 2 cm (bardzo rzadko 3 cm), wraz z odnóżami 4–5 cm. Samce są znacznie mniejsze. Czarne wdowy są pająkami szybko rosnącymi (w sprzyjających warunkach potrafią osiągnąć maksymalne rozmiary w ciągu 2–3 miesięcy). Żyją dość krótko – samce najwyżej rok, samice 2–3 lata. Kolorystyka i ornamenty na odwłoku są różne, zależnie od gatunku.

Najczęściej hodowany L. hesperus ma lśniący, brązowy odwłok z jaskrawym, czerwonym ornamentem w kształcie klepsydry na jego spodniej stronie. Część osobników ma również czerwone znaczenia na wierzchu odwłoka. Najniebezpieczniejszy gatunek – L. mactans, także posiada na spodniej stronie odwłoka czerwoną klepsydrę, a drugi z kolei pod względem siły jadu – L. tredecimguttatus, zwany potocznie karakurtem, odznacza się kilkoma poprzecznymi czerwonymi pasami na czarnym odwłoku. Najoryginalniej ubarwiony jest L. pallidus – posiada ciemne odnóża i karapaks oraz śnieżnobiały odwłok.

Aktywność

Wszystkie pająki z rodzaju Latrodectus prowadzą nocny tryb życia. W ciągu dnia chowają się i odpoczywają, z gniazda wychodzą wieczorami i przez noc polują oraz umacniają pajęczyny.

Terrarium

Wielu hodowców zajmuje się trzymaniem i rozmnażaniem różnych gatunków czarnych wdów. W Polsce najczęściej hodowany jest Latrodectus hesperus. Czarne wdowy niezbyt często przebywają na podłożu, dlatego wyściółka nie ma tak dużego znaczenia, jak choćby w przypadku hodowli większości ptaszników.

Terrarium dla czarnej wdowy powinno mieć wymiary około 30x20x30 cm, aby pająk miał szansę rozbudować swoją sieć. Pojemnik musi być wyposażony w dobrą wentylację (ale uwaga na dziury – nikt chyba nie lubi, gdy po domu biegają mu świerszcze i karaczany). Najlepsza temperatura dla tych pająków to 25–30°C. Oświetlenie nie jest konieczne, gdyż w warunkach naturalnych czarne wdowy zamieszkują ciemne, zacienione miejsca. Wilgotność w terrarium powinna utrzymywać się na poziomie 65–75%.

Żywienie

Dorosłe czarne wdowy mogą otrzymywać duże świerszcze i karaczany – koniecznie żywe. Wdowy wyczuwają pokarm dzięki drganiom pajęczyny. Młode pająki karmi się wylęgiem świerszczy, karaczanów i muszek owocówek.

Jad

Naprawdę mocnym jadem potrafiącym zabić człowieka, krowę, konia czy nawet wielbłąda dysponują jedynie dwa gatunki czarnej wdowy – L. mactans oraz L. tredecimguttatus. Pozostałe gatunki potrafią uśmiercać jedynie swoje niewielkie ofiary – owady, drobne ssaki i gady. Dzięki specyficznemu składowi jadu ukąszenie czarnej wdowy jest właściwie nieodczuwalne. Aż 80% ukąszonych ludzi nawet nie zdaje sobie z tego sprawy. Pozostałe 20% może odczuwać wniknięcie jadu w różnym stopniu. Wśród tych 20% zdarzają się przypadki latrodektyzmu, objawiającego się podniesioną temperaturą ciała, wymiotami, drgawkami, mrowieniem warg i skurczami kończyn. Bardzo rzadko dochodzi jednak do śmierci ukąszonego człowieka.

Ciekawostki

Australijscy więźniowie wykorzystują występujący na ich kontynencie gatunek czarnej wdowy – Latrodectus hasselti. Do czego? – do narkotyzowania się. Służby więzienne oczywiście bardzo pilnują, by więźniowie nie mieli dostępu do żadnych narkotyków (typu kokaina czy heroina). Więźniowie radzą więc sobie w inny sposób. Łapią samice czarnej wdowy, a czasami nawet prowadzą tajne hodowle w słoikach. W niektórych więzieniach hodowanie zwierzątka w celi nie jest nawet zakazane. Gdy samice wdów dorastają, sprytni przestępcy zgrabnie pozbawiają je jadu, który rozcieńczają wodą i zyskują mocny narkotyk powodujący oszołomienie.